Naar een Belgisch wegenvignet in 2027… maar nog heel wat vraagtekens

België wil vanaf 2027, parallel met een herziening van de regionale verkeersfiscaliteit, een digitaal wegenvignet invoeren. De grote lijnen van het project zijn uitgetekend, maar ze liggen nog lang niet definitief vast. Heel wat technische aspecten moeten immers nog worden beslist. En vooral: Europa moet nog groen licht geven. We volgen de verdere ontwikkelingen op de voet, maar dit is wat we vandaag al weten.

De regering heeft twee doelstellingen. Enerzijds wil ze de financiering van de wegeninfrastructuur moderniseren. Anderzijds wil ze buitenlandse automobilisten laten bijdragen die vandaag door België rijden zonder rechtstreeks bij te dragen aan het onderhoud van het wegennet. Voor Belgische inwoners beloven de overheden fiscale neutraliteit: de verlaging van de jaarlijkse verkeersbelasting moet de kost van het vignet compenseren. Vooral dat laatste punt zal Europa onder de loep nemen.

De eerste verandering zou niettemin op 1 mei 2027 in werking moeten treden, met de komst van een volledig digitaal wegenvignet. Bestuurders van voertuigen van minder dan 3,5 ton zullen een toegangsrecht moeten kopen wanneer ze gebruikmaken van autosnelwegen en bepaalde gewestwegen. De overheden zullen het vignet automatisch controleren via het netwerk van ANPR-camera's dat al op de Belgische wegen aanwezig is. Motorfietsen, prioritaire voertuigen en vrachtwagens die onderworpen zijn aan de kilometerheffing vallen buiten het systeem.

Vlaanderen heeft niet gewacht op het wegenvignet om de autofiscaliteit te herzien. De Vlaamse regering heeft al een voorontwerp van decreet voorgesteld dat de berekening van de verkeersbelasting vanaf 1 januari 2027 zal wijzigen voor nieuwe inschrijvingen.

Het toekomstige systeem zal historische criteria zoals cilinderinhoud geleidelijk achterwege laten ten voordele van twee nieuwe parameters: het gewicht van de wagen en de CO₂-uitstoot. Die keuze kan de kaarten grondig herschudden, vooral voor elektrische auto's. Zij stoten weliswaar geen CO₂ uit, maar zijn doorgaans aanzienlijk zwaarder dan vergelijkbare modellen met een verbrandingsmotor.

Om een abrupte overgang te vermijden, voorziet Vlaanderen in een overgangsregeling. Eigenaars van wagens die al zijn ingeschreven, kunnen de oude berekening behouden of voor de nieuwe kiezen als die voordeliger is. Bij de aankoop van een nieuwe wagen of een verandering van eigenaar wordt de nieuwe tarifering daarentegen automatisch toegepast.

In Wallonië en Brussel verloopt het dossier veel trager. Beide gewesten nemen wel deel aan het project voor het wegenvignet, maar hebben nog geen hervorming van hun eigen verkeersbelasting bekendgemaakt. Het is dan ook onmogelijk om te weten of ze de Vlaamse weg zullen volgen, andere criteria zullen hanteren of hoe ze de kost van het vignet zullen compenseren.

Ook bedrijven volgen het dossier voorzichtig. Eén vraag ligt bijzonder gevoelig: die van leasingwagens.

Een voorontwerp dat binnen de Vlaamse regering wordt besproken, doet vermoeden dat leasingmaatschappijen niet zouden genieten van het compensatiemechanisme dat voor particulieren wordt voorzien. Als dat wordt bevestigd, zullen zij het vignet moeten betalen zonder te profiteren van een gelijkwaardige verlaging van de verkeersbelasting, met hogere kosten tot gevolg.

Zelfs in Vlaanderen is het nog onmogelijk om de toekomstige fiscale factuur precies te berekenen. De overheid heeft de definitieve berekeningsformules en de coëfficiënten die het relatieve gewicht van de massa van de wagen en de CO₂-uitstoot bepalen, nog niet gepubliceerd.

Ook de behandeling van plug-inhybrides roept nog heel wat vragen op. De aangekondigde tarieven voor het vignet, van 8,10 euro voor één dag met een emissievrij voertuig tot 100 euro voor een jaarvignet voor de meeste recente auto's, volstaan dan ook niet om de werkelijke kost van de hervorming te bepalen.

Een andere onbekende bevindt zich in Brussel… maar dan bij de Europese instellingen.

De Belgische overheden kennen het Duitse precedent. In 2019 vernietigde het Hof van Justitie van de Europese Unie het Duitse vignetproject. De reden? Duitse automobilisten kregen de volledige kost ervan terug via een verlaging van hun verkeersbelasting, waardoor uiteindelijk alleen buitenlandse bestuurders betaalden.

België probeert die valkuil te vermijden. Zo beperkt het de toepassing van het vignet tot gebruikers van de betrokken wegen en vermijdt het een automatisch terugbetalingsmechanisme zoals in het Duitse model. De regering heeft haar project al aan de Europese Commissie voorgelegd om de verenigbaarheid ervan met het Europese recht te laten controleren.

Maar ook hier is nog niets definitief verworven. Zolang de Europese Commissie zich niet heeft uitgesproken en de definitieve teksten niet zijn goedgekeurd, kan het project nog wijzigen. De uitvoeringsbesluiten zullen bovendien nog heel wat praktische aspecten moeten verduidelijken.

Eén ding staat vast: de Belgische autofiscaliteit staat voor een ingrijpende verandering. Hoe het systeem er in 2027 precies zal uitzien, kan vandaag echter nog niemand met zekerheid zeggen. De keuzes die Wallonië en Brussel maken, de technische berekeningsmodaliteiten, de regeling voor leasing en het oordeel van Europa kunnen het project nog aanzienlijk wijzigen.

Bij KBC Autolease blijven we dit dossier dan ook nauwgezet opvolgen. We hebben bovendien een multidisciplinaire werkgroep opgericht om de verschillende scenario's en hun gevolgen voor bedrijven te analyseren. Zodra de definitieve teksten en uitvoeringsbesluiten zijn gepubliceerd, informeren we onze lezers en klanten over de concrete impact ervan.