Kleding als drager van verhalen

In Oud-Rekem aan de Maas, verkozen tot mooiste dorp van Vlaanderen, brengt Nicole Langen kunst, mode en verbinding samen. Kleding wordt er zélf boodschapper en verteller van persoonlijke verhalen. Achter de tuinmuur van de Villa van het Toevluchtsoord, Langens creatieve hub, rijst het elegante Kasteel d’Aspremont-Lynden op. We zijn de geprivilegieerde getuigen van een nieuw begin.

In de uitbundige door de lente bespikkelde villatuin, staat een lange werktafel met daarop textiel en patronen. Er hangt belofte in de zachte lucht, want hier, in deze oase, wordt gecreëerd. Nicole Langen nodigt haar gasten uit om opnieuw binnen te komen bij zichzelf en Hôte de Soi te worden.

Gelukkig was er ook haar levenslange liefde voor mode. Fascinatie voor het unieke wat kleding over de drager ervan kan vertellen, los van trends of labels. Op dat vlak is ze een groot bewonderaar van de visie van de Nederlandse ontwerpster Lidewij Edelkoort. Ook de befaamde Vivienne Westwood, Coco Chanel en Frida Kahlo zijn inspiratiebronnen. “Een kledingstuk draagt al een verhaal in zich,” zegt ze. “Ik voeg er een laag aan toe.”

Het idee ontstond tijdens haar opleiding aan BFA (Business Fashion Academy), een toonaangevende mode- en businessschool in Nederland en België die creatief design met ondernemerschap combineert. De kinderen hadden hun vleugels uitgeslagen, er kwam ruimte vrij. Ze denkt even na. “Dat jaar bij BFA heeft mij eigenlijk het antwoord gegeven. Samen met gelijkgestemde, vaak ondernemende vijftigplussers creatief kledingstukken beschilderen die al een verhaal hadden. Op een plek waar vrouwen elkaar kunnen ontmoeten in hun kracht. In de kracht van hun leven ook.” En om iets terug te kunnen geven aan wie geen stem heeft – waarover zo meteen meer.

Maar hoe doet ze wat ze doet? Eerst werd het experimenteren met stoffen, verf en technieken. “Ik wilde het meteen perfect doen, met de beste en de meest duurzame verf. Tot iemand tijdens mijn opleiding me zei: “Perfectie hoeft toch niet? Het is kunst.” Dat inzicht bracht haar persoonlijke kunstexpressie pas echt tot leven. Vandaag beschildert ze vintage kledingstukken, jassen, hemden en stoffen die een verleden met zich meedragen. Soms met woorden, soms met symbolen, vooral met kleuren die meer vertellen dan taal ooit kan. “Het mooie is dat je zo geen plaats nodig hebt om een schilderij op te hangen,” zegt ze. “Je draagt het.” Ze wijst naar enkele creaties: witte, met goudkleurige patronen bedrukte hemden. “Je draagt een kunstwerk in een openluchtmuseum, de straat, die dan jouw galerie wordt.”  

Nicole Langen vindt resonantie belangrijker dan zichtbaarheid, branding of succes. Ze wil met wat ze doet mensen raken en dat mensen elkaar raken met hun persoonlijke verhalen die hier vorm en kleur krijgen. “Die eigenheid,” zegt ze bedachtzaam, “vind ik een nieuwe vorm van luxe. Alles wordt gekopieerd en is kopieerbaar. Maar er bestaat een groot verlangen naar wat echt is.” In tijden waarin fast fashion en online zichtbaarheid het ritme bepalen, kiest ze uitdrukkelijk voor analoog werken. SheArt heeft zelfs geen webshop. Je moet het zelf komen ontdekken. Of liever: het zelf meemaken. Of nog beter: het mee komen máken tijdens een workshop.

Het kleurenpalet van SheArt is nooit zomaar decoratief, leert ze ons. Goud keert voortdurend terug. Net als oudroze. Goud staat voor waarden, voor kracht en wijsheid, voor het opkomen voor wie je bent. Oudroze symboliseert zachtheid, verbinding en gevoeligheid. Zachtheid of kwetsbaarheid ziet ze daarbij niet als zwakte. Net zoals de precisie waarmee ze haar ideeën verwoordt, het tegendeel is van onzekerheid, bedenken we ons. Ze lijkt nog te zoeken naar hoeveel van zichzelf ze precies wil laten zien. Alsof SheArt tegelijk een uitnodiging is om zichtbaar te worden en een voorzichtig proces waarin ze dat zelf opnieuw leert. Kracht is altijd aanwezig in mensen, maar vaak ontbreekt de ruimte om die te manifesteren. Om zonder filter iets van jezelf zichtbaar te mogen maken voor de ander. Het spreekt de deelnemers aan de workshops duidelijk aan. Ze dragen haar op handen, tegenover hen hoeft ze niet naar woorden te zoeken.
 

Essentiële inspiratie deed ze onderweg op. Nicole vertelt over India, waar ze kinderen zag spelen op vuilnisbelten. “Kinderen die afval sorteren, maar tegelijk ook spelen, hun omgeving vergetend. Een moment geconcentreerd bezig, het volgende vol speelse pret. Zelfs in die sloppenkleren zien ze er mooi uit. In die ogen zie je geen wanhoop, maar leven.” Verderop zag ze de openluchtwasserijen van Mumbai. “Honderden mensen, duizenden kledingstukken en evenveel kleuren.” Ze ziet het beeld nog voor zich, het kristalliseert uit in haar creaties. Later reisde ze naar Mombasa, waar ze jongeren met een beperking ontmoette. Sommigen waren blind, maar maakten sieraden. “Dat is schoonheid die je niet ziet aankomen,” blikt ze terug. “En kracht die je niet had verwacht.” Die ervaringen vormen vandaag het sociaal-ondernemende fundament van SheArt, vanuit een idee van wederkerigheid. Juist van mensen in zulke moeilijke situaties kunnen we leren. Nicole Langen spreekt liever over kracht dan over beperking, over potentieel in plaats van tekort. “Je kunt naar een situatie kijken en alleen problemen zien,” zegt ze. “Of je kunt schoonheid, openheid en veerkracht zien.” Een deel van de toekomstige opbrengsten van SheArt zal ook terugvloeien naar wie op die manier inspiratie bood, maar ook dat deel van het plan zal traag maar zeker verder rijpen.

‘Merk’ of ‘label’ is daarbij niet waarover het verhaal van SheArt moet gaan, besluit Nicole Langen. Ze heeft het liever over een platform voor authentieke verhalen. Voorlopig groeit het organisch, via delen, leren en creëren. De workshops groeien voorlopig alleen via mond-tot-mondreclame. “Maar dat past nu zó hard bij me,” zegt ze. Ze gelooft dat echte verbinding tijd vergt, dat er fysieke ontmoeting voor nodig is. Dat creativiteit digitaal erg onvolledig te beleven valt. “Een penseel maakt geen onderscheid,” zegt ze. “Iedereen is welkom. Man, vrouw, jong, minder jong. Wat deelnemers bindt, is niet hun beroep of status, maar een verlangen naar iets oprechts.” Het verklaart waarom een workshop van SheArt meer als samenzijn dan als les aanvoelt, zeker tijdens een zachte lentedag op een zorgvuldig bewaarde plek. Waar creëren plots tot de mogelijkheden behoort en het gaat over wat ertoe doet. “Wat ontstaat in deze vrije ruimte is zo belangrijk”, zegt Nicole Langen. “De mooiste momenten ontstaan wanneer iemand echt zichzelf durft te zijn.”