Hoe passie voor kunst weerklank vindt bij de volgende generatie
In het hart van West-Vlaanderen ontmoeten we Bernard en Laurence Soens, waar tussen grazende paarden en wuivende grassen een opmerkelijke kunstcollectie tot haar recht komt. Bernard Soens legde de basis van de verzameling en bouwde die met zorg en geduld uit tot een geheel dat haast een kunstwerk op zich is. Vandaag deelt hij die passie met zijn dochter Laurence. Een mooi moment om met vader en dochter te spreken over de groei en overdracht van deze bijzondere collectie.
Het is een ongelooflijk gevoel om te zien dat mijn dochter diezelfde passie voor kunst deelt.
Bernard Soens
Herinnert u zich nog het eerste werk dat u aankocht, en hoe uw smaak zich in die beginjaren ontwikkelde?
Bernard Soens: “Het eerste werk dat door ons werd aangekocht was een schilderij van Max Ernst. Jammer genoeg zit het niet meer in de collectie. Van die verkoop heb ik nog altijd spijt. Heel vroeg kwam ik al in contact met Emiel Veranneman. Deze bekende interieurarchitect en meubelontwerper was in de jaren ‘70 en ‘80 van de vorige eeuw werkelijk een autoriteit op het gebied van hedendaagse kunst. Dankzij hem heb ik veel geleerd over de kunstwereld en kon ik talrijke fijne contacten leggen. Ik heb gemerkt dat keuzes voor een collectie gevormd worden door hedendaagse kunststromingen, maar ook beïnvloed worden door modeverschijnselen die snel opduiken in de kunstmarkt. Anderzijds speelt de persoonlijke smaak altijd een belangrijke rol.”
Laurence Soens: “Eén van de merkwaardigste herinneringen was toen ik thuis kwam van internaat en opmerkte dat er tijdens de week een deur was geïnstalleerd die volledig gebarsten was. Deze ongewone deur was een kunstwerk van Elmgreen & Dragset. Toen realiseerde ik me dat de kunst die mijn vader verzamelde, meer was dan wat mooie plaatjes.”
Heeft de collectie vanaf het begin een duidelijke focus gehad en welke criteria zijn doorslaggevend bij de keuze van nieuw werk?
Bernard Soens: “Weet u, passie is in feite een slechte leidraad voor een collectie. Het blijft belangrijk om steeds na te denken over de positie van een kunstwerk in het geheel van de collectie. Van bij het begin van de collectie lag de nadruk duidelijk op kwaliteitsvolle schilderijen. Gaandeweg groeide ook het besef dat het belangrijk is om van een kunstenaar net de juiste werken te verwerven. Wat zijn de beste werken die de kunstenaar heeft gemaakt? De criteria bij de keuze van nieuw werk zijn dus vrij eenvoudig te omschrijven.
- Allereerst moet er een duidelijke appreciatie van het kunstwerk zijn: in welke mate is het representatief voor de kunstenaar en hoe past het binnen zijn volledige oeuvre?
- Daarnaast speelt ook de persoonlijkheid en de assertiviteit van de kunstenaar een rol. Het gaat niet alleen om het vermogen om het werk te situeren, maar vooral om de vraag of de kunstenaar erin slaagt om de bredere inzichten en tendensen van de hedendaagse samenleving op een overtuigende manier in zijn werk te weerspiegelen.
- Tot slot is ook de vertegenwoordiging van belang. Daarbij wordt gekeken naar de galerie of vertegenwoordiger: gaat het om een gevestigde en geloofwaardige speler die vertrouwen uitstraalt, bijvoorbeeld bij deelname aan kunstbeurzen? Dit hoeft echter geen grote of prestigieuze galerie te zijn.”
Laurence Soens: “Ik probeer bewust bepaalde stromingen of tendensen te vermijden. Dat is het resultaat van een denkproces dat zich doorheen vele jaren heeft ontwikkeld. Tegelijk merk ik dat er steeds meer ruimte is om mijn eigen stem te laten meespelen. Dat neemt niet weg dat ik vaak snel moet schakelen, aangezien de collectie vooral vertrekt vanuit emerging artists, die logischerwijs minder bekend zijn dan gevestigde namen.”
Wanneer werd duidelijk dat de collectie ook professioneel beheerd moest worden?
Bernard Soens: “Het is moeilijk om één precies moment aan te duiden. Vooral de omvang van de collectie en de zorg voor het behoud van de werken zetten een verzamelaar aan tot profes sioneel beheer. Een belangrijke stap daarin was de bouw van onze eigen storage in Waregem, die ook door andere verzamelaars kan worden gehuurd. Ook het CSC Art Center in Wielsbeke heeft ons geholpen om de collectie op een doordachte manier te presenteren. Wat voor ons echter van bij het begin essentieel was, is een perfecte conditionering, met vooral een volledig impermeabele vloer. Net dat ontbrak in elke storage die we bezochten, en blijft voor ons vandaag de belangrijkste overweging bij de opslag van kunstwerken.”
Laurence Soens: “Voor de documentatie en inventarisatie hebben we samen met een naaste medewerker een eigen applicatie ontwikkeld, zodat we alles flexibel kunnen beheren en aanpassen waar nodig. Tegelijk hebben we ondervonden dat veel galerijen nog altijd onvoldoende professioneel werken op het vlak van documentatie. Het is vaak een hele zoek tocht om alle juiste en volledige documenten te verkrijgen. Daarom wil ik sterk benadrukken dat een werk pas volledig betaald zou mogen worden zodra alle documenten in orde zijn."
Wanneer ontstond het idee om de collectie te delen met een beperkt publiek?
Bernard Soens: “Onze collectie is enkel opengesteld voor vrienden en kennissen waarbij op voorhand afspraken worden gemaakt. Groepen die werkelijk geïnteresseerd zijn in hedendaagse kunst zijn altijd welkom, mits een afspraak op voorhand.”
Hoe belangrijk is de overdracht naar de volgende generaties?
Bernard Soens: “Het is voor mij bijzonder te constateren dat mijn dochter ook de passie voor de kunst deelt. Ik kijk er enorm naar uit om alle details en beslissingsmomenten van de collectie met haar te delen. Dat is voor mij een zeer belangrijke stap. Ik hoop dat zij, samen met de volgende generatie en omringd door de juiste mensen en kunstenaars en met een juiste inschatting, keuzes zal maken die de gedeelde passie voor kunst binnen gezin en familie verder versterken. Welke werken daarvoor in aanmerking komen, zal de tijd uitwijzen.”
Laurence Soens: “Voor mij voelt die overdracht in de eerste plaats als een grote verantwoordelijkheid, maar tegelijk ook als een voorrecht. Dat geldt in het bijzonder voor de werken die inmiddels deel uitmaken van de kunstgeschiedenis en waarvan de kunstenaars niet langer onder ons zijn. Wat mijn rol als bewaarder of vernieuwer wordt: de tijd zal uitwijzen waar het evenwicht precies komt te liggen.”
Als jullie één advies mogen geven aan startende verzamelaars, wat zou dat zijn?
“Voor startende verzamelaars is dit een waardevolle oefening: verzamel gedurende 1 jaar, of op zijn minst een ruime periode, beelden van werken die u aanspreken in een denkbeeldige collectie. Bewaar die beelden bijvoorbeeld op uw smartphone of in een notitieboekje. Evalueer het nadien opnieuw: spreekt het u nog altijd aan en voelt de mogelijke investering nog steeds doordacht en juist?”
Wilt u meer informatie?
Neem dan contact op met uw private banker of wealth manager.
Auteur