Koper: de bottleneck van elektrificatie
Koper was lang de barometer voor de wereldeconomie. Beleggers volgden “Dr. Copper” om vroege signalen van groei of stagnatie op te pikken. Maar het metaal is die traditionele rol meer dan ontgroeid. In een wereld die tegelijkertijd elektrificeert, digitaliseert en militariseert, is koper een strategisch knelpunt geworden.Aan het woord is Jonas Theyssens, expert kritieke grondstoffen en infrastructuur van de toekomst en portfolio manager bij KBC Asset Management.
Koper is de sleutelsteen voor alles wat we bouwen, laden, verbinden en automatiseren. Zonder ingrijpende investeringen dreigt binnen anderhalf decennium een structureel tekort van miljoenen tonnen per jaar.
Jonas Theyssens, expert kritieke grondstoffen en infrastructuur van de toekomst & portfolio manager KBC Asset Management
De cijfers spreken boekdelen. Tegen 2040 zal de mondiale vraag naar koper met ongeveer de helft zijn gestegen, van grofweg 28 miljoen ton vandaag naar meer dan 40 miljoen ton. Die groei komt niet uit één hoek, maar is het gevolg van een samenloop van structurele verschuivingen: de energietransitie, de explosie van datacenters en kunstmatige intelligentie, de elektrificatie van mobiliteit én een hernieuwde militaire wedloop. Het grote probleem: het aanbod beweegt niet mee in hetzelfde tempo.
Waarom koper vandaag zo’n belangrijk thema is
- Koper in ons dagelijks leven
Van woningen en auto’s tot huishoudtoestellen en industriële machines: koper is de stille kracht in de achtergrond. Urbanisatie in Azië en Afrika, hogere inkomens en strengere bouwvoorschriften zorgen blijvend voor een stevige vraag naar koper.
- De energietransitie versnelt het gebruik
Elektrische wagens, zonnepanelen, windturbines, batterijopslag, … het vraagt allemaal koper. Een elektrische wagen, bijvoorbeeld, bevat tot drie keer meer koper dan een klassieke auto. Elektriciteitsnetten worden overal ter wereld uitgebreid en verzwaard om de stijgende vraag en intensiteit bij te houden.
- AI en datacenters zorgen voor een stroomversnelling
De explosie van artificiële intelligentie leidt tot een sterke groei van datacenters. Die verbruiken gigantisch veel elektriciteit en vragen om compacte en hittebestendige bekabeling. Precies daar blinkt koper in uit.
De verwachting is dat Amerikaanse datacenters tegen het einde van dit decennium meer dan een tiende van de totale elektriciteitsvraag zullen opslokken. Elke extra megawatt vraagt niet alleen servers en koeling, maar ook koper in de onderstations, kabels en netaansluitingen.
Jonas Theyssens, expert kritieke grondstoffen en infrastructuur van de toekomst & portfolio manager KBC Asset Management
- Nieuwe toepassingen: defensie en robotica
Moderne communicatiesystemen, elektrische aandrijving in defensie of - naar de toekomst toe - humanoïde robots, ze gebruiken allemaal heel wat koper. Het toont aan hoe breed het metaal intussen verweven zit in opkomende technologieën.
De schatting voor humanoïde robots loopt uiteen van enkele tientallen miljoenen tot honderden miljoenen, of zelfs meer dan een miljard. Maar ongeacht waar dat getal uitkomt, ze zullen niet alleen ‘slim’, maar vooral zwaar bekabeld zijn. Humanoïde robots lopen niet op code alleen. Ze lopen op koper.
Jonas Theyssens, expert kritieke grondstoffen en infrastructuur van de toekomst & portfolio manager KBC Asset Management
Waarom koper zo moeilijk te vervangen is
Koper combineert eigenschappen die weinig andere materialen hebben: een uitzonderlijk hoge elektrische geleiding, een sterke warmteafvoer, duurzaamheid, corrosiebestendigheid en volledige recycleerbaarheid. Alternatieven zoals aluminium bestaan, maar nemen meer plaats in, zijn minder efficiënt of presteren slechter bij hoge temperaturen. Zeker in datacenters is koper daarom vaak “non‑negotiable”.
Het aanbod staat onder druk
Ondanks de stijgende vraag groeit het aanbod nauwelijks. Dat heeft verschillende oorzaken:
- Bestaande mijnen verouderen en de gemiddelde koperconcentratie in ertsen daalt gestaag, vooral in Zuid-Amerika. Dat betekent meer gesteente, meer energie en hogere kosten per geproduceerde ton. Nieuwe ontdekkingen zijn schaarser, dieper gelegen en complexer om te ontginnen.
- Daarbovenop komen bovengrondse hindernissen: vergunningen, milieuprocedures, juridische geschillen en politieke onzekerheid. Gemiddeld duurt het vandaag zo’n 17 jaar van ontdekking tot productie. In een markt die snel ontspoort richting tekort is dat een eeuwigheid.
- De kwetsbaarheid van koper stopt niet bij de mijn. Ook de volgende schakel in de keten - smelten en raffineren - vormt een strategisch risico. Deze processen zijn sterk geconcentreerd in bepaalde regio’s, met een duidelijk zwaartepunt in China. Smelters en raffinaderijen opereren bovendien met dunne marges en hoge kapitaalkosten. Lage en volatiele verwerkingsvergoedingen ontmoedigen nieuwe investeringen, vooral buiten de bestaande verwerkingscentra. Het gevolg is een paradoxale situatie: zelfs als er voldoende kopererts beschikbaar zou zijn, kan de bottleneck verschuiven van de mijn naar de verwerking.
In een wereld die steeds meer leunt op betrouwbare elektriciteit, robuuste AI‑infrastructuur en veilige netwerken, wordt juist die kwetsbaarheid van bepaalde regio’s een strategisch aandachtspunt.
Jonas Theyssens, expert kritieke grondstoffen en infrastructuur van de toekomst & portfolio manager KBC Asset Management
- Recycling biedt verlichting, maar geen oplossing op zichzelf. Tegen 2040 kan gerecycled koper wellicht een derde van het wereldwijde aanbod leveren. Toch blijft primaire productie onmisbaar om de groeiende vraag te dekken.
Koper als facilitator van groei
Het grotere plaatje is helder. Koper is niet langer enkel een bouwsteen van de industriële economie, maar de sleutel tot vooruitgang in een tijdperk waarin elektrificatie, digitalisering en veiligheid tegelijk versnellen. Economische groei, netuitbreiding, hernieuwbare energie, kunstmatige intelligentie, elektrische mobiliteit en moderne defensiesystemen schalen niet sequentieel, maar gelijktijdig. Al deze ontwikkelingen vertrouwen op dezelfde fysieke drager: elektriciteit - en daarmee onvermijdelijk op koper.
Juist daarin schuilt de uitdaging. De wereld betreedt een fase waarin de vraag naar elektriciteit en digitale capaciteit sneller groeit dan het vermogen om het onderliggende materiaalsysteem uit te breiden. Zonder voldoende koper vertraagt de elektrificatie, stokt de uitrol van AI‑infrastructuur en wordt de energietransitie niet alleen complexer, maar ook aanzienlijk duurder.
Wat begint als een grondstoffenprobleem, dreigt uit te groeien tot een bottleneck voor productiviteit, technologie en klimaatbeleid.
Jonas Theyssens, expert kritieke grondstoffen en infrastructuur van de toekomst & portfolio manager KBC Asset Management
De vraag is daarom niet of koper strategisch is - dat stadium zijn we voorbij - maar of overheden, industrie en investeerders in staat zijn het aanbod tijdig en veerkrachtig op te schalen. Dat vraagt om een voorspelbaar beleid, efficiëntere vergunningstrajecten, stabiliteit in fiscale regimes en investeringen die zich over decennia uitstrekken. Tegelijkertijd neemt men best maatregelen om de verwerkingsketen minder geconcentreerd en dus beter bestand te maken tegen geopolitieke schokken.
De komende jaren zullen bepalen aan welke kant de balans doorslaat. Slagen landen erin onzekerheid te verkleinen en besluitvorming te versnellen, dan kan koper zijn rol blijven vervullen als stille facilitator van groei. Zo niet, dan dreigt het metaal uit te groeien tot wat het nooit eerder was: geen waarschuwing voor economische cycli, maar een actieve rem erop. In het tijdperk van kunstmatige intelligentie en elektrische netten is dat een risico dat de wereldeconomie zich moeilijk kan veroorloven.
Waar liggen de kansen binnen dit grote verhaal?
Kort samengevat liggen de kansen voor een thematische belegger met interesse in koper in:
- Elektrische mobiliteit
Elektrische voertuigen - van wagens tot vrachtvervoer - blijven wereldwijd groeien. Ook laadpalen en snellaadnetwerken zitten vol koper. - Hernieuwbare energie & netuitbreiding
Windparken, zonne-installaties en grotere, slimmere elektriciteitsnetten vragen structureel meer materialen, waaronder koper. - AI‑infrastructuur en datacenters
Elke nieuwe datacentergolf vraagt serverruimtes, koelinstallaties en netkoppelingen. Datacenters behoren tot de snelst groeiende koperverbruikers. - Robotica en automatisering
Van industriële robots tot toekomstige humanoïde robots: elk systeem bevat motoren, sensoren en bedrading. - Recyclage en circulaire materialen
De focus op circulaire grondstoffen opent kansen voor technologie die recyclage efficiënter maakt. - Innovatie in mijnbouwtechnologie
Nieuwe extractiemethoden, automatisering en lagere milieu-impact zijn een domein in volle ontwikkeling.
De wereld van morgen wordt gedomineerd door koper. Elektrificatie, digitalisering en nieuwe technologieën volgen elkaar in snel tempo op. Dat maakt van koper meer dan een grondstof alleen. Het is het fundament van de transities die onze samenleving vormgeven.
Jonas Theyssens, expert kritieke grondstoffen en infrastructuur van de toekomst & portfolio manager KBC Asset Management
Hebt u hierover vragen?
Contacteer uw private banker of wealth manager.