Kan een gehuwde een schenking doen zonder toestemming van de partner?

  • Kunt u als gehuwde schenken zonder dat uw partner tussenkomt? Of hebt u zijn of haar toestemming nodig?
  • Maakt uw huwelijksvermogensstelsel daarbij een verschil?
  • Kunt u een woning die uw exclusieve eigendom is zomaar wegschenken?
  • Welke stappen kunt u ondernemen als uw partner zich tegen de schenking verzet?
  • Hoe pakt u de zaken aan als u zich zelf tegen een schenking wilt verzetten
  • Gelden dezelfde regels als u feitelijk of wettelijk samenwoont?

Juridische bekwaamheid

Een huwelijk verandert op zich niets aan de juridische 'bekwaamheid' om te schenken. Een echtgenoot kan in principe perfect schenken, ook zonder het akkoord van de partner.

De andere echtgenoot moet daar strikt genomen zelfs niet over ingelicht worden. Ongeacht uw huwelijksvermogensstelsel en aan wie u wilt schenken.

Dezelfde regeling geldt voor wettelijk of feitelijk samenwonenden.

Let wel: het vermogen moet tot uw eigen vermogen behoren. U kunt niet alleen beslissen om zaken te schenken uit het gemeenschappelijk vermogen van u en uw echtgenoot.

Uitzondering: de gezinswoning

Er zijn wel een aantal uitzonderingen. Zo kan een echtgenoot niet zomaar de gezinswoning wegschenken, ook niet als die zijn of haar uitsluitende eigendom is. Hetzelfde geldt voor de huisraad in de gezinswoning. Daarvoor moet de echtgenoot instemmen, zelfs als u alleen de blote eigendom van de woning wilt wegschenken en het vruchtgebruik wilt behouden.

Hetzelfde geldt voor wettelijk samenwonenden. Feitelijk samenwonenden daarentegen hoeven met deze wettelijke beperking geen rekening te houden.

De beperking geldt ook maar voor 1 woning. Woningen die u verhuurt of als tweede verblijf gebruikt, kunt u dus wel wegschenken. Ook zonder het akkoord van uw partner, wel op voorwaarde dat ze van u alleen zijn.

Schenkt u de gezinswoning toch zonder het akkoord van uw echtgenoot of wettelijk samenwonende partner? Dan kan deze de nietigverklaring van de schenking vragen.

Bij weigering tot instemming kunt u wel naar de familierechtbank stappen om een vervangende machtiging te verkrijgen. De rechtbank kan zo'n machtiging geven als de echtgenoot of wettelijk samenwonende partner instemming weigert zonder gewichtige reden.

De schenking mag de gezinsbelangen niet in de weg staan

Uw echtgenoot kan een schenking ook aanvechten als ze de gezinsbelangen in het gedrang brengt (art. 224 BW). Feitelijke of wettelijke samenwoners kunnen dat niet. De vorm van de schenking heeft daarbij geen belang.

Bij discussie oordeelt de rechtbank of de schenking de gezinsbelangen in gevaar brengt. Daarbij wordt ook met de belangen van de kinderen rekening gehouden.

Ook de omvang van de schenking speelt bij de beoordeling een rol. Hoe belangrijker de schenking, hoe sneller de rechter zal oordelen dat de schenking de gezinsbelangen in het gedrang brengt.

Nietigverklaring van een schenking

Kan een echtgenoot aantonen dat de schenking de gezinsbelangen in gevaar brengt? Dan kan deze de nietigverklaring van de schenking vragen en/of een schadevergoeding eisen.

De vordering tot nietigverklaring of schadevergoeding moet op straffe van verval wel ingesteld worden. Meer bepaald binnen een jaar na de dag waarop de handeling ter kennis is gekomen van de echtgenoot-eiser.

De echtgenoot die beweert dat zijn partner vanaf een bepaald moment kennis had van de schenking, moet daarvan het bewijs leveren. Overlijdt de echtgenoot voordat dit verval is ingetreden? Dan beschikken de erfgenamen over een nieuwe termijn van een jaar vanaf het overlijden.

Schenken uit het gemeenschappelijk vermogen

Echtgenoten gehuwd onder het wettelijke stelsel kunnen ook niet zomaar goederen wegschenken uit het gemeenschappelijk vermogen. De toestemming van beide echtgenoten is in principe vereist voor elke schenking van gemeenschappelijke goederen, ongeacht de vorm van de schenking of de aard van de goederen (art. 1419, lid 1 BW).

Op deze regel gelden 2 uitzonderingen: giften van goederen die vrijgesteld zijn van inbreng zoals kosten van voeding, bruiloft, gebruikelijke geschenken (art. 852 BW), en schenkingen aan de echtgenoot zelf.

Bent u gehuwd onder een stelsel van scheiding van goederen en zijn er goederen tussen u en uw echtgenoot in onverdeeldheid? Ook dan kunt u deze goederen niet alleen wegschenken. Hetzelfde geldt voor wettelijke of feitelijke samenwoners die goederen in onverdeeldheid hebben.

Wat als uw partner geen toestemming geeft?

Weigert uw echtgenoot zonder geldige reden toestemming? Dan kunt u ook voor gemeenschappelijke goederen of goederen in onverdeeldheid naar de rechtbank stappen om u te laten machtigen om de schenking te doen.

Bij schenking zonder toestemming of machtiging, kan de partner ook hier de nietigverklaring van de schenking en/of een schadevergoeding vragen. En dat binnen het jaar na de datum waarop de schenking hem of haar ter kennis kwam.

Samengevat

Als echtgenoot of als wettelijke of feitelijke samenwonende bent u in principe juridisch bekwaam om uw eigen goederen te schenken.

Voor gehuwden en wettelijke samenwoners zijn de gezinswoning en huisraad uitzonderingen: moet daarvoor is de instemming nodig van de echtgenoot of wettelijk samenwonende partner.

De echtgenoot kan de schenking ook aanvechten als ze de gezinsbelangen in het gedrang brengt. Goederen die in de huwgemeenschap vallen of in onverdeeldheid aan beiden toebehoren, kan de ene echtgenoot (of samenwoner) in principe niet wegschenken zonder het akkoord van de partner.

Hebt u hierover vragen? Neem dan contact op met uw private banker of wealth manager.

Maak kennis met KBC Private Banking & Wealth
Inschrijven op onze nieuwsbrief