Nieuw gunstregime voor singles in de erfbelasting

Bent u alleenstaand en hebt u geen kinderen? Dan betalen broers, zussen, verdere familieleden en/of derden hoge successierechten als zij van u erven. In het Vlaamse Gewest kunnen die oplopen tot 55 %. Sinds 1 januari 2026 bestaat er in Vlaanderen een nieuwe mogelijkheid om die belasting deels te verlagen: de singlevermindering.

Opgelet, de singlevermindering bestaat enkel in Vlaanderen. In dit artikel bespreken we dan ook enkel de regels van toepassing in het Vlaamse Gewest. 

Het successierecht is een regionale materie. De Vlaamse regels gelden wanneer u op het moment van uw overlijden uw fiscale woonplaats in het Vlaamse Gewest had. Daarnaast mag u in de laatste vijf jaar voor uw overlijden niet langer in een ander gewest gewoond hebben. De tarieven zijn progressief: hoe meer men erft, hoe hoger de tarieven.

Als u alleenstaand bent, erven uw ouders, broers en/of zussen (of hun afstammelingen) van u, tenzij u iets anders zou voorzien hebben. Ouders erven aan de (goedkoopste) tarieven in rechte lijn. Het tarief bedraagt 3 % voor de eerste 50.000 euro, 9 % voor de schijf van 50.000 tot 250.000 euro en 27 % vanaf 250.000 euro. Het successierecht wordt per erfgenaam berekend, ieder betaalt op zijn netto-erfdeel. Onroerende goederen en roerende goederen worden apart belast.

Voor hen gelden kleinere schijven en hogere tarieven. Zo worden zij in de schijf van 0 tot 35.000 euro belast aan 25 % en in de schijf van 35.000 euro tot 75.000 euro aan 30 %. Het deel dat 75.000 euro overstijgt, wordt belast aan 55 %. Deze tarieven worden apart toegepast per erfgenaam. In tegenstelling tot erfgenamen in rechte lijn, bv. ouders, wordt het erfdeel hier niet opgesplitst: roerend en onroerend vermogen worden samen belast. Voor alle andere personen (bv. ooms, tantes, neven, nichten en derden) worden de successierechten berekend op de som van de netto-erfdelen van alle ‘andere’ erfgenamen samen. De eerste 35.000 euro wordt belast aan 25 %, voor de schijf van 35.000 euro tot 75.000 euro geldt een tarief van 45 % en vanaf 75.000 euro speelt een belasting van 55 %.

Sinds 1 januari 2026 kunt u met de singlevermindering in totaal 100.000 euro aan verlaagde tarieven nalaten aan één of meerdere personen die onderworpen zijn aan de successietarieven tussen broers en zussen of anderen. Het gaat dan om verdere familieleden of niet-bloedverwanten.

Om van de singlevermindering te kunnen genieten, moet op de dag van uw overlijden aan een aantal voorwaarden zijn voldaan:

• U overlijdt en laat op de dag van het openvallen van uw nalatenschap geen partner na. Een partner is iemand met wie u op de dag van uw overlijden gehuwd, wettelijk samen wonend of feitelijk samenwonend bent. In dat laatste geval woont u minstens 1 jaar ononderbroken samen en voert u een gemeenschappelijke huishouding.
• U laat geen kinderen en ook geen kleinkinderen na. Er zijn m.a.w. geen bloedverwanten in de rechte neerdalende lijn of personen die daarmee gelijkgesteld worden, zoals zorgkinderen, stiefkinderen, volle adoptiekinderen of gewone adoptiekinderen (onder bepaalde voorwaarden).
•  U moet een testament hebben waarin u ondubbelzinnig een of meerdere begunstigden hebt aangeduid voor de singlevermindering.
• De begunstigden zijn natuurlijke personen. Het feit dat u een feitelijk samenwonende partner, een stief- of zorgkind hebt, die geen wettelijk erfrecht hebben in deze hoedanigheid, belet niet dat een beroep wordt gedaan op de singlevermindering. Enkel wanneer er effectief aan een van deze personen gelegateerd wordt (kan ook op basis van een fictie zijn) én er in hun hoofde toepassing wordt gemaakt van het tarief rechte lijn, kan de singlevermindering niet meer. Bent u kinderloos en hebt u momenteel wel een partner? Of woont u samen met uw broer of zus en hebt u geen van beiden kinderen? Dan kunt u in een testament wel voorzien in de singlevermindering, maar alleen voor het geval u gelijktijdig overlijdt of als laatste overlijdt.
  

U kunt slechts voor 100.000 euro per nalatenschap genieten van de singlevermindering. Het verlaagde tarief bedraagt 3 % (voor de schijf van 0 tot 50.000 euro) en 9 % (voor de schijf van 50.000 tot 100.000 euro). Duidt u meerdere personen in uw testament aan, dan wordt het maximumbedrag van 100.000 euro proportioneel verdeeld naar verhouding tot het erfdeel van eenieder, tenzij u een andere verdeling hebt bepaald. Uit de Memorie van Toelichting blijkt dat het verlaagde tarief van de singlevermindering per persoon afzonderlijk wordt berekend, zonder dat het maximumbedrag van 100.000 euro per nalatenschap mag worden overschreden.

Enkele concrete voorbeelden:

• U duidt in uw testament één begunstigde aan voor 100.000 euro. Dan worden de successierechten als volgt berekend: 50.000 euro aan 3 % en 50.000 euro aan 9 %. 
• Stel dat u daarentegen de singlevermindering toekent aan twee begunstigden die elk 50.000 euro krijgen, dan betalen zij elk 3 % op 50.000 euro.

Belangrijk is dat de singlevermindering geen automatisch of ambtshalve voordeel is. Wenst u gebruik te maken van de singlevermindering, dan moet u dit vooreerst uitdrukkelijk voorzien in een testament. U bespreekt dit het beste met uw notaris.

Later, bij uw overlijden, moet bovendien in de aangifte van nalatenschap de singlevermindering worden aangevraagd. Vergaten uw erfgenamen om de singlevermindering aan te vragen op het aangifteformulier van de nalatenschap, dan kunnen zij de vermindering achteraf nog verkrijgen door een bezwaar in te dienen.

Sinds 1 juli 2021 kon u met de vriendenerfenis een beperkt deel van uw vermogen fiscaalvriendelijk nalaten aan niet-bloedverwanten en/of verdere familieleden. U kon hen namelijk maximaal 15.000 euro nalaten aan een voordelig tarief van 3 % (in plaats van het normale tarief van 25 %). Voorzag u een som van 15.000 euro, dan kan uw erfgenaam genieten van een korting van 3.300 euro. Dat is de maximale korting. Voorzag u om meerdere erfgenamen te laten genieten van de vriendenerfenis? Dan wordt de korting onder hen verdeeld in verhouding tot hun deel in uw nalatenschap. Het voordeel van de vriendenerfenis is dus beperkter dan dat van de singlevermindering.

Om het voordeel van de vriendenerfenis nog (verder) te kunnen genieten, moest het testament waarin de vriendenerfenis is opgenomen, dateren van voor 01-01-2026. Het is dus niet langer mogelijk om een testament op te maken waarin u toepassing vraagt van de vriendenerfenis.

Bovendien kan de vriendenerfenis niet gecombineerd worden met het voordeel van de singlevermindering. Hoewel het voordeel van de vriendenerfenis beperkter is (15.000 euro aan 3 %), kan het toch interessant zijn om de vriendenerfenis te behouden in het geval u niet kunt genieten van de singlevermindering (bv. omdat u een partner of afstammelingen hebt) en toch iemand het voordeel van de vriendenerfenis wilt toekennen. Bijvoorbeeld aan een stiefkleinkind dat in principe erft aan hoge tarieven.

Neem dan contact op met uw private banker of wealth manager.

U mag dit nieuwsbericht niet beschouwen als een beleggingsaanbeveling of als advies.