Afstand van vruchtgebruik

Bent u vruchtgebruiker van een bepaald goed, bijvoorbeeld via een erfenis of schenking, terwijl anderen de blote eigendom bezitten? Dan zijn er enkele belangrijke gevolgen (lees beperkingen), vooral wat betreft het beheer en de beschikking over dat goed – zowel voor u als vruchtgebruiker als voor de blote eigenaar. Soms zijn er praktische redenen waardoor de constructie vruchtgebruik/blote eigendom niet langer wenselijk is. In dat geval kunt u het vruchtgebruik in principe tijdens uw leven beëindigen.

U kunt er bijvoorbeeld voor kiezen om afstand te doen van uw vruchtgebruik als u het vermogen niet meer verder wilt beheren of als de lasten te zwaar wegen. Misschien hebt u destijds met voorbehoud van vruchtgebruik geschonken om de controle te behouden, maar kan de begiftigde het geld nu goed gebruiken, bijvoorbeeld voor de aankoop van een woning. In deze gevallen kunt u afstand doen. U krijgt u er niets voor terug.

Daarnaast is het soms mogelijk om het vruchtgebruik om te zetten, bijvoorbeeld in volle eigendom, een geldbedrag of een rente. Zo krijgt u als vruchtgebruiker toch iets in de plaats. Meer informatie hierover vindt u in ons artikel over omzetting van vruchtgebruik.

In dit artikel lichten we enkele belangrijke aspecten van afstand van vruchtgebruik verder toe.

Als vruchtgebruiker hebt u het genotsrecht van het goed. U mag het goed gebruiken, ervan genieten en het beheren als een goed huisvader. Maar u mag er niet alleen over beschikken. U hebt wel recht op de vruchten. Dat zijn de huurinkomsten, intresten, dividenden …

De blote eigenaar daarentegen kan in principe over het goed beschikken, bijvoorbeeld door het te verkopen, tenzij dat in de schenkingsakte werd beperkt via een vervreemdingsverbod. De nieuwe eigenaar moet het gebruiks- en genotsrecht van de vruchtgebruiker respecteren.

Doet u afstand van het vruchtgebruik, dan wordt de blote eigenaar automatisch volle eigenaar van het goed. U ontvangt daarbij geen vergoeding.

U kunt ook gedeeltelijk afstand doen van uw vruchtgebruik. Bijvoorbeeld als u enkel afstand wilt doen ten voordele van één van de blote eigenaars. Of als u de afstand wilt beperken tot een bepaald bedrag, maar voor het overige de vruchtgebruikconstructie wilt behouden.

De manier waarop u afstand doet van uw vruchtgebruik verschilt naargelang de aard van het goed.

• Voor onroerende goederen kan dat alleen via een notariële akte. Uw notaris stelt dan een akte van afstand op waarbij de blote eigenaars niet moeten tussenkomen.
  
• Voor roerende goederen is een notariële akte niet vereist. De afstand kan zelfs stilzwijgend gebeuren, op voorwaarde dat de afstand uit feitelijke omstandigheden kan afgeleid worden.
  
  Toch raden wij aan om deze afstand op papier te zetten. Zo’n document is namelijk van belang voor het bewijs tussen partijen. Doet u afstand van vruchtgebruik dat ontstaan is n.a.v. een schenking? Dan is het bovendien aangewezen om ook een regeling over de andere modaliteiten te treffen. Afstand van vruchtgebruik betekent namelijk niet dat er ook afstand wordt gedaan van de andere voorwaarden (zoals een beding van terugkeer). Wij raden u aan om u hierbij door een gespecialiseerd raadgever te laten begeleiden.

Doet u afstand van vruchtgebruik, dan is dat niet altijd belast.

Maar als de fiscale administratie kan aantonen dat u bij de afstand van uw vruchtgebruik een ‘begiftigingsoogmerk’ hebt (m.a.w. dat u de bedoeling hebt om dit aan de blote eigenaar te schenken), is mogelijk (maar niet altijd) schenkingsrecht of successierecht verschuldigd. De inhoud en bewoordingen van de afstand en ook de omstandigheden, kunnen dan erg belangrijk zijn. Want daarmee kunt u fiscale administratie ervan overtuigen dat u andere redenen hebt om uw vruchtgebruik af te staan dan het louter ‘begiftigen’ van de blote eigenaar.

Gelet op de fiscale complexiteit raden u aan om u hierbij zeker te laten begeleiden door een gespecialiseerde raadgever.

Neem dan contact op met uw private banker of wealth manager.