Familiebedrijven: zijn de aandelen van uw familiebedrijf van u of ook van uw partner?

Bezit u aandelen in een vennootschap? En hebt u een partner? Dan is het belangrijk te weten wie eigenaar is van de aandelen: u of ook uw partner.  Zo vermijdt u onaangename verrassingen bij een echtscheiding of een overlijden.

De samenlevingsvorm met uw partner (LAT-relatie, feitelijke of wettelijke samenwoning of huwelijk) zal hier een rol spelen. En als u gehuwd bent, ook het stelsel waaronder u gehuwd bent.
 

We zoomen in op de mogelijke situaties

U hebt een LAT-relatie, u woont samen (feitelijk of wettelijk) of u bent gehuwd onder het stelsel van scheiding van goederen.

In dat geval zal er meestal weinig discussie zijn over het aandeelhouderschap. Zijn de aandelen in het aandelenregister ingeschreven op uw naam, dan wordt u vermoed de aandeelhouder te zijn tot bewijs van het tegendeel.

Hebt u een samenlevingsovereenkomst of een huwelijkscontract, dan kijkt u wel best na of er clausules in opgenomen zijn die betrekking hebben op de aandelen van uw vennootschap.

U bent gehuwd onder een gemeenschapsstelsel.

Bent u gehuwd zonder een huwelijkscontract of met een huwelijkscontract onder het wettelijk stelsel, het stelsel van scheiding van goederen met gemeenschap van aanwinsten … dan kan het complexer zijn.

Hierna bespreken we de regels die van toepassing zijn als u gehuwd bent zonder huwelijkscontract. Dan is automatisch het wettelijk stelsel van toepassing.

U hebt een huwelijkscontract? Dan is het belangrijk om uw huwelijkscontract te checken, want het zou kunnen afwijken van de wettelijke regels.

Vermoeden dat de aandelen gemeenschappelijk zijn.

In een wettelijk stelsel is er een vermoeden dat de aandelen tot uw  gemeenschappelijk vermogen behoren.

Tegenbewijs dat de aandelen eigen zijn.

U kunt wel het tegenbewijs leveren dat de aandelen tot uw eigen vermogen behoren, omdat u ze al had voor uw huwelijk of tijdens uw huwelijk via erfenis of schenking hebt verkregen. Of omdat u de aandelen gekocht hebt of de vennootschap opgericht hebt met eigen gelden van voor het huwelijk of uit een schenking of een erfenis. Dit moet u dan wel kunnen bewijzen met de nodige documenten zoals een oprichtingsakte van voor het huwelijk, een aangifte nalatenschap, een schenkingsakte …

Kunt u dat bewijs niet leveren, dan zullen de aandelen tot uw gemeenschappelijk vermogen behoren.

Het verhaal  is echter niet altijd zwart-wit. Het is mogelijk dat u aandelen bezit die tot uw eigen vermogen behoren en dat u hiervan het bewijs kunt leveren. Maar tijdens de duur van de vennootschap kunt u extra aandelen hebben gekocht van een andere vennoot of een kapitaalverhoging met uitgifte van nieuwe aandelen hebben gedaan. Als u hier gemeenschappelijke gelden (bv. beroepsinkomsten) voor gebruikt hebt, dan zullen deze aandelen tot uw gemeenschappelijk vermogen behoren.

Belangrijk is dus de historiek samen te stellen om zo het eigen of gemeenschappelijk karakter van uw aandelen te kunnen bepalen.
 

Aandelen opgesplitst in “Titre et finance”.

  • Hebt u uw aandelen voor minstens de helft met gemeenschappelijk gelden verkregen en dat vanaf 01-09-2018, maar ze zijn alleen op uw naam ingeschreven in het aandelenregister?
  • En gaat het om aandelen in een vennootschap die onderworpen is aan wettelijke of statutaire regels (zoals de BV) of aan  aandeelhoudersovereenkomsten die de overdracht van de aandelen beperken (zoals een goedkeuringsclausule, een recht van voorkoop …)?
  • Of betreft het een vennootschap waarin alleen u (en dus niet uw partner) een professionele activiteit als zaakvoerder of beheerder uitoefent?

Dan moet u rekening houden met het gewijzigde huwelijkvermogensrecht dat op die datum in werking getreden is.

De lidmaatschapsrechten van die aandelen (zoals het recht om deel te nemen aan en te stemmen op de algemene vergadering) met inbegrip van het recht om als eigenaar te handelen (de “titre”), zijn eigen en de vermogenswaarde (het recht op de gelden bij een verkoop, op het liquidatiesaldo … of “de finance”) is gemeenschappelijk.

U kunt dan de aandelen alleen verkopen. Maar de verkoopsopbrengst is wel gemeenschappelijk. Als u uit de echt scheidt, zult u de aandelen kunnen behouden, maar u zult de waarde moeten vergoeden aan de gemeenschap. Dat  betekent dat uw partner de helft van de waarde zal ontvangen.

Maar ook in geval van een overlijden of een schenking zijn er specifieke gevolgen en aandachtpunten, omdat u en niet uw partner beschouwd wordt als eigenaar. Enkel de vemogenswaarde is immers gemeenschappelijk. Belangrijk is te bekijken of deze gevolgen overeenstemmen met uw wensen. Zo niet kunt u het huwelijkscontract laten aanpassen.

De Vlaamse Belastingdienst aanvaardt dat het verlaagd tarief successierecht voor aandelen in familiale vennootschappen kan toegepast worden, ook als enkel de vermogenswaarde (en dus niet de aandelen zelf) gemeenschappelijk is, in de hypothese dat uw partner (die geen lidmaatschaprechten heeft) zou komen te overlijden.

Meer weten over de erfbelasting die uw erfgenamen betalen op de aandelen van uw familiebedrijf? Lees dan zeker dit artikel

Bezit u aandelen verkregen voor 01-09-2018, dan bestaat er een gelijkaardige regeling, maar de toepassingsvoorwaarden zijn anders. Ook de gevolgen kunnen op een aantal punten verschillen.

Als u aandelen hebt die gefinancierd zijn met gemeenschappelijke gelden, maar ingeschreven zijn op uw naam, dan bekijkt u best samen met een KBC-expert de juridische en fiscale gevolgen.

Opletten met het oppotten van gemeenschappelijke beroepsinkomsten in een eigen vennootschap.

Wanneer u uw beroep uitoefent binnen een vennootschap waarvan de aandelen eigen zijn en u uw beroepsinkomsten oppot binnen de vennootschap i.p.v. ze uit te keren, dan kan uw partner een vergoeding eisen bij ontbinding van het stelsel zoals bij echtscheiding. Dit is ook een gevolg van het gewijzigd huwelijksvermogensrecht.

Door deze regeling wil men vermijden dat de gemeenschap een nadeel zou ondervinden, omdat u uw beroepsactiviteit uitoefent via een vennootschap die tot uw eigen vermogen behoort. Als u niet via een vennootschap zou werken, dan zouden de beroepsinkomsten immers gemeenschappelijk zijn.

Daarom bepaalt de wet dat een vergoeding is verschuldigd voor de netto beroepsinkomsten die het gemeenschappelijk vermogen niet heeft ontvangen en redelijkerwijze had kunnen ontvangen, als het beroep niet binnen een vennootschap zou uitgeoefend worden.

De vergoedingsregeling geldt voor de inkomsten die u oppot vanaf 01-09-2018 en dit ook voor vennootschappen die voor deze datum zijn opgericht.

Tips

Hebt u een partner, dan is het belangrijk na te gaan van wie de aandelen zijn. Dit heeft immers gevolgen in geval van een echtscheiding of een overlijden.

Als u een samenlevingsovereenkomst of huwelijkscontract hebt afgesloten, kijkt u best na of er bepalingen in opgenomen zijn die betrekking hebben op de aandelen in uw vennootschap.

Bent u gehuwd onder het wettelijk stelsel, dan is er een vermoeden dat de aandelen gemeenschappelijk zijn. Bezat u de aandelen reeds voor uw huwelijk of hebt u ze verkregen via erfenis of schenking? Of hebt u de aandelen verworven met eigen gelden van voor het huwelijk of afkomstig uit schenking of erfenis? Kijk dan na of u over voldoende bewijs beschikt om het eigen karakter te kunnen aantonen. U stelt om die reden ook best de historiek van uw vennootschapsaandelen samen.

Zijn de aandelen met gemeenschappelijke gelden verkregen maar zijn de lidmaatschapsrechten enkel op uw naam ingeschreven, bekijk dan best of de gevolgen overeenstemmen met uw wensen.

Wenst u een andere regeling  voor uw vennootschapsaandelen, dan bekijken we graag samen met u de mogelijke alternatieve oplossingen zoals bijvoorbeeld een eventuele aanpassing van uw huwelijkscontract .

Hebt u nog vragen over uw concrete situatie? Dan kunnen onze KBC-experts dit voor u bekijken.

Maak kennis met KBC Private Banking & Wealth
Inschrijven op onze nieuwsbrief

U mag dit nieuwsbericht niet beschouwen als een beleggingsaanbeveling of als advies.