El Niño zit in uw portemonnee
De inhoud van uw winkelkar wordt duurder. Chocolade kost meer, koffieprijzen schommelen en ook tal van andere voedingsproducten worden duurder. Onze economie wordt steeds gevoeliger voor extreem weer. Soms ligt de oorzaak dicht bij huis. Soms duizenden kilometers verderop. Zoals bij El Niño, een weerfenomeen dat ontstaat in de Stille Oceaan, maar waarvan de economische gevolgen uiteindelijk tot in onze portemonnee kunnen reiken.
Aan het woord zijn Anthony Sandra en Dea Shehu, beide portfolio managers bij KBC Asset Management. Zij waarschuwen voor de economische impact van El Niño.
Extreem weer laat zich voelen in uw winkelkar
Voor de meeste mensen wordt de impact van extreem weer het eerst zichtbaar in de winkelrekken.
Wanneer droogte, overstromingen of extreme hitte belangrijke landbouwregio's treffen, blijven de gevolgen zelden lokaal. Oogsten vallen tegen, transport geraakt verstoord en prijzen reageren. Producten zoals koffie, cacao, palmolie en suiker behoren traditioneel tot de grondstoffen die het gevoeligst zijn voor El Niño.
De spectaculaire stijging van de cacaoprijs maakte de voorbije jaren duidelijk hoe snel problemen op duizenden kilometers afstand kunnen doorsijpelen tot in de Europese winkelkar. Dat geldt niet alleen voor cacao. In een geglobaliseerde economie hebben weersomstandigheden steeds vaker een impact op wereldwijde productie- en transportketens, en uiteindelijk ook op de prijzen die consumenten betalen.
Wanneer we het over El Niño hebben, gaat het uiteindelijk niet alleen over het weer. Het gaat over hoe kwetsbaar onze economie is geworden voor verstoringen in voedselproductie, waterbeheer en mondiale toeleveringsketens.
Anthony Sandra, portfolio manager, KBC Asset Management
De impact stopt niet aan de kassa
Ook overheden krijgen de rekening gepresenteerd
Niet alleen consumenten, bedrijven en verzekeraars voelen de gevolgen. Overheden investeren steeds meer in waterbeheer, bescherming tegen overstromingen, hittebestendige steden en klimaatbestendige infrastructuur. Ook Vlaanderen trekt extra middelen uit om beter om te gaan met droogte, wateroverlast en de toenemende druk op de watervoorraden. Dat is niet toevallig. Door het droge weer riepen overheden en waterbeheerders deze zomer opnieuw op om spaarzaam om te springen met water en werden op verschillende plaatsen droogtemaatregelen genomen.
Die investeringen zijn noodzakelijk. Niemand wil wachten tot bruggen, wegen, waterlopen of energievoorziening het begeven vooraleer in te grijpen. Maar gratis zijn ze niet. Of het nu gaat om dijken, buffering van water, rioleringswerken of bescherming tegen overstromingen: uiteindelijk moet de samenleving de rekening betalen.
Extreem weer raakt ons dus niet alleen via het nieuws. We voelen het op onze kassabonnen en facturen, in onze verzekeringspremies en in de investeringen die overheden moeten doen om onze economie weerbaarder te maken.
El Niño dé boosdoener?
Wanneer extreme weersomstandigheden elkaar snel opvolgen, duikt vaak dezelfde naam op: El Niño. Dat is een natuurlijk weerfenomeen waarbij een deel van de Stille Oceaan tijdelijk opwarmt en elders in de wereld weerpatronen kan verstoren. Toch is het fout om elke hittegolf, natuurbrand of droogteperiode automatisch op het conto van El Niño te schrijven.
De recente hittegolven en natuurbranden in Europa en de droogteproblemen waarmee Vlaanderen geregeld kampt, zijn in de eerste plaats het gevolg van de bredere klimaatverandering. Door de opwarming van de aarde worden extreme weersomstandigheden frequenter, duren ze langer en worden ze intenser. Ook de Wereld Meteorologische Organisatie wijst erop dat zowel natuurlijke fenomenen als menselijke klimaatverandering een rol spelen, maar dat de structurele opwarming van het klimaat een belangrijke drijvende kracht is achter de toenemende extremen.
Dat onderscheid is belangrijk. We zoeken graag één duidelijke verklaring voor complexe gebeurtenissen. Maar de werkelijkheid is zelden zo eenvoudig. El Niño is niet dé grote boosdoener achter alles wat vandaag op klimaatvlak gebeurt. Het kan bestaande problemen versterken en bepaalde regio's extra kwetsbaar maken, maar de bredere trend van een opwarmend klimaat staat daar los van.
Voor Europa zijn de economische gevolgen van El Niño vaak belangrijker dan de rechtstreekse gevolgen voor het weer. Verstoringen van oogsten, grondstoffenstromen en internationale handel elders in de wereld kunnen uiteindelijk ook onze economie positief én negatief beïnvloeden.
De impact van El Niño is zelden eenzijdig. Terwijl sommige regio's en sectoren onder druk komen te staan, kunnen andere net profiteren van sterkere oogsten, een groter aanbod of gunstigere weersomstandigheden.
Dea Shehu, portfolio manager, KBC Asset Management
Wat betekent dit voor uw beleggingen?
Wat begint als een weerfenomeen, kan uiteindelijk zichtbaar worden in bedrijfsresultaten en de prestaties van de aandelenmarkt.
Verstoringen van belangrijke handelsroutes kunnen transportkosten opdrijven en bevoorradingsketens onder druk zetten. Dat zien we vandaag al in en rond de Straat van Hormuz en Bab el-Mandeb, twee cruciale doorgangen voor de wereldhandel. Als daar nog extreme weersomstandigheden bovenop komen, kan de impact snel groter worden. Tijdens de El Niño-droogte van 2024 zorgden lage waterstanden in het Panamakanaal bijvoorbeeld al voor beperkingen van het scheepvaartverkeer. Wat voor consumenten begint als een hogere prijs in de winkel, kan voor bedrijven uitmonden in hogere kosten, vertragingen en lagere winstmarges.
Niet elk bedrijf wordt op dezelfde manier getroffen. Schaarste aan landbouwgrondstoffen zoals suiker, rijst, koffie, cacao of palmolie kan gunstig zijn voor boeren, producenten en landbouwbedrijven die profiteren van hogere prijzen. Ook detailhandel en discounters kunnen daarvan profiteren. Voor veevoederbedrijven geldt vaak net het omgekeerde. Zij zijn afhankelijk van landbouwgrondstoffen zoals suiker, granen en eiwitrijke gewassen. Wanneer die duurder worden, lopen hun kosten op en komen hun winstmarges onder druk te staan. Die hogere kosten kunnen vervolgens doorwerken in de prijs van vlees- en zuivelproducten.
El Niño creëert dus niet alleen verliezers, maar ook winnaars. Die dynamiek blijft beleggers niet ontgaan. Sommige vermogensbeheerders stellen zelfs mandjes samen van potentiële "El Niño-winnaars": bedrijven en sectoren die kunnen profiteren van de economische gevolgen van het weerfenomeen. El Niño is dus niet alleen een bron van risico's, maar kan ook opportuniteiten creëren. Dat verschil zien we ook tussen regio's. Terwijl droogte in delen van Azië de prijzen van bepaalde landbouwgrondstoffen kan opdrijven, kunnen extra neerslag en betere oogsten in landen zoals Brazilië en Argentinië net voor meer aanbod zorgen. Zo kunnen sterkere oogsten van gewassen zoals soja, maïs en tarwe prijsstijgingen elders gedeeltelijk afremmen. In sommige regio's kan extra regenval ook de productie van waterkracht ondersteunen.
Ook in de energiesector kunnen verschuivingen ontstaan. Wanneer droogte de productie van waterkracht onder druk zet of de werking van bepaalde energiecentrales bemoeilijkt, kunnen alternatieve energiebronnen zoals zonne- en windenergie relatief aan belang winnen. Bij industriële grondstoffen of metalen zien we een gelijkaardig verhaal. Overstromingen in Chileense kopermijnbouwgebieden hebben in het verleden de koperproductie verstoord, met gevolgen voor de beschikbaarheid en prijs van een metaal dat cruciaal is voor technologie, elektrificatie en de energietransitie.
El Niño creëert niet alleen verliezers, maar ook winnaars. Voor beleggers ligt de echte uitdaging niet in het voorspellen van het volgende weerfenomeen, maar in het begrijpen welke bedrijven kwetsbaar zijn voor dergelijke verstoringen, en welke net kunnen profiteren van de oplossingen die daarvoor worden ontwikkeld.
Anthony Sandra & Dea Shehu, portfolio managers, KBC Asset Management
Voor beleggers draait het daarom minder om het voorspellen van het volgende weerfenomeen. De echte uitdaging bestaat erin te begrijpen welke bedrijven kwetsbaar zijn voor dergelijke verstoringen, en welke net kunnen profiteren van de oplossingen die daarvoor worden ontwikkeld.
De verbanden tussen klimaat, economie, sectoren en markten zijn complex. Voor veel beleggers schuilt de meerwaarde daarom niet alleen in een goed gespreid belegd vermogen, maar ook in de begeleiding van experten die helpen om risico's, opportuniteiten en langetermijntrends correct in te schatten. Niemand kan de toekomst voorspellen. Maar wie goed voorbereid is, hoeft er ook niet door verrast te worden.
Meer lezen over verantwoord beleggen?
Dit document is een publicatie van KBC Asset Management NV (KBC AM). De informatie en vermelde cijfers zijn een momentopname die zonder kennisgeving gewijzigd kunnen worden. De informatie biedt geen garantie voor de toekomst. De informatie mag niet beschouwd worden als beleggingsadvies noch als beleggingsaanbeveling. Niets in dit document mag gereproduceerd worden zonder de voorafgaande uitdrukkelijke en schriftelijke toestemming van KBC AM. Deze informatie is onderworpen aan het Belgisch recht en aan de uitsluitende rechtsmacht van deBelgische rechtbanken.
